NOTE
- 28 -
english draft
- 28 -
TEXT
էնքան պէտք է պահել, մինչև քրտինք գայ, կամ` որքան Հի- ւանդը կարող է դիմանալ։ 62. Առաջին անգամ` արիւն թողնելուց յետոյ Հիւանդին տուր խմելու դեղ Համարաւ 31. և ջրի տեղ խմացրու գա- րեջուր : Տնդղէ խորխը ուշիուշով. թէ որ վերև գրած լաւ նշանները տեսնես, երևում է, որ Հիւանդի վերջը բարի է։ Ա- մէն կերպիւ աշխատիր կուրծքը կակղացնել տաք տաք և շուտ շուտ խմացնելով 32, կամ` 33 Համարաւ դեղերից : 65Ե թէ Հազալիս խորխը գալիս է Հեշտութենով, թանձր և արիւնախառն, կամ` առանց արիւնի, էն ժամանակը արիւն թողնելը, լուծող և քրտինք բերող դեղերի գործածելը շատ վը- նասակար է. ԱռՀասարակ էս Հիւանդութենումը պէտք է Հի- ւանդը պահեն Հանգիստ, տունը՝ չափաւոր տաք, լուսամուտը և դուռը շուտ շուտ բաց անեն, որ օդը նորոգուի : Եթէ էս դրութենումը Հիւանդի կուրծքի ծակողը չէ աւելանում, դող էլ չունէ և բազկի երակի (նամզը) գցելը ՀետզՀետէ դէպ ՚ի լաւն է գնում, էն ժամանակը մէնակ գարեջուր խմելը բաւա- կան է։ 64. Երբեմն էլ պատահում է, որ Հիւանդի խորխը յան- կարծ կտրուում է, որով Հիւանդը շատ կ’նեղանայ, շունչ քա- շելը կ’դժուարանայ և կուրծքը կը բռնուի, էս էլ վատ նշան է: Էսպիսի յանկարծ փոփոխութիւն որ պատահի, պէտք է որ կռնիցը արիւն թողնեն և չայի պէս խմացնեն եփ տուած 32 Համարաւ դեղը ։ 65 Եօթներորդ, իններրորդ, կամ` չորեքտասաներորդ օրը եթէ Հիւանդի բոլոր մարմնոյ վերայ քրտինք գայ կամ` ջըր- վէթը աւելանայ ու տակը աղիւսի գունով դիրտ (տիլ) նստի կամ` լուծել տայ, ու էստուրով ցաւը քչանայ, էս նշանները գու- շակում են, որ Հիւանդը պէտք է լաւանայ : Օգտակար չեն Հա- մարուում` քրտինքը կամ` լուծելը, եթէ սրանց Հետ չեն պա- կասիլ Հիւանդութեան նշանները՝ այլ ընդՀակառակն առա- ւել կսաստկանան : 66. Ինչ ժամանակ Հիւանդը լաւանայ պէտք է զգուշու- թենով կատարեն 55 յօդուածումը գրածները և կերակուրը գործածեն ինչպէս 37 յօդուածումը ասած է :
english draft
[It] must be kept [on] until perspiration breaks out, or as much as the patient can endure. 62. After letting blood for the first time, give the patient medicine number 31 to drink, and instead of water, have him drink barley-water. Examine the phlegm attentively; if you see the good signs written above, it appears that the outcome for the patient will be good. Endeavor by every means to soften the chest by giving him to drink, very warm and very frequently, of medicines numbered 32 or 33. 63. If, upon coughing, the phlegm comes up easily, thick and mixed with blood, or without blood, at that time letting blood and the use of purgative and diaphoretic medicines is very harmful. In general, in this illness, they must keep the patient quiet, the house moderately warm, [and] they must open the window and the door very frequently so that the air may be renewed. If in this condition the stabbing [pain] in the patient's chest does not increase, he has no chills either, and the beating of the artery of the arm ([the] *namz*) progressively improves, at that time drinking barley-water alone is sufficient. 64. Sometimes it also happens that the patient’s phlegm is suddenly cut off, whereby the patient becomes very distressed, his drawing breath becomes difficult, and his chest becomes tight; this too is a bad sign. If such a sudden change should occur, they must let blood from the arm and have him drink, like tea, the boiled medicine numbered 32. 65. On the seventh, ninth, or fourteenth day, if perspiration should break out over the patient's entire body, or if the flow of urine should increase and a brick-colored sediment (*til*) should settle at the bottom, or if it should produce a loosening [of the bowels], and thereby the pain should diminish, these signs portend that the patient is to recover. Perspiration or purging are not considered beneficial if the signs of the disease do not diminish along with them, but, on the contrary, become more severe. 66. When the patient recovers, they must carefully carry out what is written in article 55, and use food as is stated in article 37.
