NOTE
- 5 -
english draft
NOTE:
- 5 -
TEXT
տաք Հագնուած լինի, որ ցուրտ չդիպչի կամ` տանը թեթեւ աշխատէ : Երկար ժամանակ չ'պէտք է պառկի տեղումը. ի- րիգնաՀացը ուտէ պառկելուց շատ վաղ կամ` բոլորովին չուտէ, որով առաւել Հանգիստ կ'լինի : 20. Եթէ փորումը չ'լինի դուրս գնալիս օրը մէկ կամ` եր- կու անգամ, չ'պէտք է վատ նշան Համարեն, թէ որ չէ զգում` նրա Հետ 'ի միասին ուրիշ ցաւ : Եթէ երկարի փորակապու- թիւնը, երկրորդ կամ` երրորդ օրը պէտք է թեթև գրեխՀօգնայ տան, տե՛ս Համար 20: Եթէ փորակապութեան Հետ ունենայ տա- քութիւն կամ` գլխացաւ, իսկոյն առաջի օրը պէտք է տան գը- րեխ. Համար 20 կամ` 21 : 21. Եթէ իր ցաւից ազատուելուց յետոյ, էլի զգում` է մարմ- նի թուլութիւն և թեթև նշաններ իր առաջուայ տկարութեա- նը. մինչև ի բոլորովին առողջանալը չ'պէտք է դեղ գործածե- լուցը ձեռք վեր կալնէ և ծանր աշխատութէնի մէջ չպիտի խառ- նուի, ծանր և դժուարամարս կերակուրներ կամ` տաքացնող և թունդ խմիչք չպիտի գործածէ : 22. Փորձով Հաստատուած է, որ առողջանալուց յետոյ իս- կոյն բաղնիս գնալը կամ` տանը լեղանալը, գլուխ սանտրելը, մազերը կտռտելը, երեսը վերանելը, ընգները կտրելը, Հիւան- դութէնումը չ'գործածած կերակուր ուտելը , արևումը նստելը, չափազանց գրել կարդալը և ուրիշ սրանց նման բաները կրկին Հիւանդութիւնը եդ են բերում: Ուրեմն Հարկաւոր է յի- շեալ պատճառներից զգուշանալ առ ժամանակ, մինչև որ Հի- ւանդի ուժը բոլորովին տեղը գայ : 25. Զգուշանալու է ամէն տեսակ փոփոխական Հիւանդու- թէնից, այսինքն՝ էս ցաւով Հիւանդացածի շորերը Հագնելուց, տեղումը պառկելուց, մէկ ամանում` ուտելուց մէկ չիբուխից կամ` ղալիանից քաշելուց և պաչ անելուց, մեռելի մօտանալուց, մէկ արտաքնոց մանգալուց և ուրիշ սրանց նման պատճառներից: 24. Հիւանդութիւնը սաստկացնելու և նոր ցաւեր աւելա- ցնելու պատճառ է լինում` շատ անգամ, երբ Հիւանդը կամ` ա- ռողջ անձը գործ է ածում` առանց բժշկի խորՀրդի զօրաւոր դեղեր, այսինքն՝ Հալուէ, դոճի խէժ, խաշնդեղ, չալափայ, աճալ, իշավարունգ և ուրիշ սրանց նման տրիւնք եռ բերող. փորիցը
english draft
[he must] be warmly dressed, lest the cold strike him, or let him perform light work in the house. He must not lie in bed for a long time; let him eat his evening meal well before retiring, or not eat at all, whereby he shall be more at rest.
20. If there be no movement in the bowels to go out once or twice a day, they must not consider it an ill sign, provided he does not feel any other pain along with it. If the constipation should persist, on the second or third day they must give a mild clyster [*grekh-hogna*], see Number 20. If he should have fever or headache along with the constipation, they must give a clyster [*grekh*] immediately on the first day, Number 20 or 21.
21. If, after being relieved of his ailment, he still feels bodily weakness and slight signs of his former infirmity, until complete recovery he must not leave off using the medicine, and must not engage in heavy labor, nor must he consume heavy and indigestible foods, or heating and strong drinks.
22. It has been confirmed by experience that after recovery, going immediately to the bathhouse or washing at home, combing the head, cutting the hair, washing the face, cutting the nails, eating food not used during the illness, sitting in the sun, excessive reading and writing, and other things like these bring the illness back again. Therefore, it is necessary to beware of the aforementioned causes for a time, until the patient’s strength is entirely restored.
23. One must beware of every kind of contagious disease—that is to say, of wearing the clothes of one stricken with this ailment, lying in his bed, eating from the same vessel, drawing from the same *chibouk* or *qalyan*, and kissing, approaching a corpse, using the same privy, and other causes like these.
24. It often becomes the cause of aggravating the disease and adding new afflictions when the sick or healthy person uses potent medicines without a physician’s advice—that is, aloe, scammony resin [*doji khezh*], bryony [*khashndēgh*], jalap [*chalap’ay*], spurge [*ajal*], squirting cucumber [*ishavarung*], and other such [drugs] that bring forth vomiting [and purging] from the belly...
